WENECJA, ŚWIĘTY MAREK: OCALONA PALA D’ORO…

W bazylice św. Marka znajduje się cenna Pala d’Oro, monumentalne dzieło bizantyjskiego złotnictwa, którego początki sięgają X wieku. Do jego wykonania wykorzystano wyrafinowaną technikę dekorowania emalią, nazywaną cloisonné.

 

<<…Cienkie druciki, paski lub niewielkie metalowe przegródki, zazwyczaj miedziane, tworzą komórki zwane po francusku cloisons. Przylutowuje się je lub przykleja do płyty stanowiącej podłoże dzieła. Następnie przestrzenie wydzielone metalem wypełnia się emalią, uzyskując rodzaj mozaiki, której elementy są dokładnie obramowane metalowymi paskami…>> (https://it.wikipedia.org/wiki/Cloisonn%C3%A9)

 

Z czasem Pala d’Oro była coraz bogaciej zdobiona, aż do ukończenia w XIV wieku.

Umieszczona na głównym ołtarzu bazyliki gotycka konstrukcja ze srebra i złota ma wymiary 334 × 212 cm. Przedstawia liczne sceny religijne: w centrum Chrystusa otoczonego ewangelistami, po bokach proroków, apostołów i archaniołów, a w obramowaniu historię życia św. Marka. Najbardziej olśniewa jednak ogromna liczba pereł, emalii i kamieni szlachetnych:

…niezwykle bogaty zbiór klejnotów!

Właśnie ze względu na to bogactwo można się dziwić, że Pala d’Oro przetrwała do naszych czasów i nie została zrabowana.

Tradycja opowiada o szczególnym momencie, kiedy znalazła się w poważnym niebezpieczeństwie:

 

Gdy podczas inwazji stanął przed nią Napoleon, miał paść ofiarą typowo weneckiej gry słów, która pozwoliła ocalić dzieło.

„Xe tutto vero!” — powiedzieli Wenecjanie do cesarza, nie zastanawiając się szczególnie nad tym, że włoskie „VERO”, czyli „prawdziwe”, w dialekcie weneckim może też oznaczać „VETRO”, czyli „szkło”…

Na szczęście Napoleon zrozumiał, że dzieło jest w całości wykonane ze szkła, a więc bezwartościowe. Pozostawił je na miejscu, zabierając do Francji inne kosztowności.

 

Dzięki temu dialektalnemu qui pro quo Pala d’Oro miała zostać ocalona, pozwalając nam podziwiać ją nadal w jej wspaniałym, pierwotnym „domu”.

Dziękujemy poniższym źródłom za zebrane informacje i zachęcamy do dalszego poznawania tej historii:

 

Źródła zdjęć:

 

Detal Pala d’Oro

Fot.: Prof. Mortel, CC BY 2.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/2.0>, za pośrednictwem Wikimedia Commons

 

Pala d’Oro

Fot.: Keete 37, CC BY 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/4.0>, za pośrednictwem Wikimedia Commons

 

Bazylika św. Marka

Zdjęcie 178344546 © Andrés Membrive / Dreamstime.com

 

Zdjęcie Wenecji

Zdjęcie 60427863 © Rudi1976 / Dreamstime.com